Category Wiedza

Potencjał morfogenetyczny

Opracowanie map rozmieszczenia terytoriów komórkowych o określonym prospektywnym znaczeniu umożliwiło poznanie roli, jaką poszczególne grupy komórek odgrywają w przyszłej budowie i organizacji zarodka. Prace te nie wyjaśniają jednak, czy los tych grup komórkowych jest już w stadium dojrzałej blastuli zdeterminowany, czy też nie.

Zasięg możliwości różnicowania się jakiejś komórki lub grupy komórek określa się mianem ich potencjału morfogenetycznego. Potencjał ten badać można doświadczalnie, stosując metodę eksplantacji i transplantacji i porównując uzyskane w ten sposób wyniki. Metodę eksplantacji poznaliśmy już uprzednio. Polega ona na wycinaniu z zarodka określonej, niewielkiej grupy komórek i hodowaniu jej następnie in vitro w odpowiednich płynach hodowlanych. Odizolowanie komórek od reszty zarodka umożliwia poznanie ich możliwości rozwojowych w sytuacji, gdy są one pozostawione same sobie i różnicują się bez udziału wpływów, które wywierają na nie normalnie komórki sąsiadujące. Metoda eksplantacji umożliwia więc poznanie zdolności wybranych komórek do tzw. samoróżnicowania się.

Czytaj Więcej

Mikromery

Interesujący był rozwój komórek wieńca wl5 z których w trakcie prawidłowego rozwoju powstają także komórki ektodermalne. Po oddzieleniu komórek tego wieńca powstaje z nich orzęsiona blastula. W odróżnieniu od blastul uprzednio opisanych obserwuje się tutaj inwaginację części komórek. Powstające w wyniku tego jelito larwy jest wprawdzie bardzo niewielkie, ale, jak widzimy, różnicuje się ono z komórek, które w prawidłowym rozwoju nigdy nie uczestniczą w wytwarzaniu entodermy. Podobna sytuacja zachodzi podczas rozwoju komórek wieńca w2, które są presumptywną entodermą. Po ich izolacji powstają z nich larwy, które, w porównaniu z wszystkimi wymienionymi uprzednio, są najbardziej zbliżone do larw prawidłowych. Występuje u nich nie tylko silnie rozwinięte entodermaJne jelito, ale także ściana ektodermalna oraz mezenchymatyczne twory szkieletowe.

Czytaj Więcej

Odwracalność skutków różnicowania, metaplazja

Wielu badaczy odrzuca pogląd Weissa o nieodwracalności właściwego różnicowania i sądzi, że w następstwie zastosowania odpowiednich bodźców komórka może radykalnie zmienić swoje cechy, przekształcając się tym samym w komórkę innego rodzaju. Liczne przykłady tego zjawiska spotykamy u zwierząt bezkręgowych. U kręgowców takie przekształcenie typu komórki zróżnicowanej, ogólnie określane mianem metaplazji, jest rzadkie, a wiele dawniej cytowanych tu przykładów okazało się metaplazją pozorną, nietrwałą byłyby to raczej zmiany modulacyjne. Prawdziwej metaplazji towarzyszy zazwyczaj proces odróżnicowania, tzn. utrata cech specjaliza- cyjnych, niejako powrót do stanu komórki niezróżnicowanej. Powtórne różnicowanie, czyli redyferencjacja może odbywać się zgodnie z kierunkiem różnicowania pierwotnego lub w kierunku odmiennym. O metaplazji mówimy tylko w tym drugim przypadku. Przykładów odróżnicowania i metaplazji dostarczają nam badania nad regeneracją narządów u kręgowców fakty te będą omówione w rozdziale poświęconym zdolnościom odtwórczym.

Czytaj Więcej

Inne stanowisko zajmował Arystoteles

Chociaż idee wielu myślicieli strożytnej Grecji wyraźnie zawierały poglądy ewolucyjne, nie wychodziły one jednak poza zakres teoretycznych rozważań i nie nawiązywały najczęściej do faktów

uzyskanych bezpośrednio z obserwacji zjawisk przyrody. W tym wykazują one pewne podobieństwa do filozofii starożytnych Chin.

Inne stanowisko zajmował Arystoteles (384-322 p.n.e.). Jego rozprawy biologiczne podają m.in. wyniki bezpośrednich obserwacji, badań wewnętrznej budowy i rozwoju zwierząt, a także wyniki eksperymentów. Arystotelesa interesowała dynamika zjawisk, ich rozwój i w tym sensie był on ewolucjonistą. W swoim dziele pt. „Meteorologica“ występuje on zarówno przeciw kreacjonizmowi, czyli zasadzie stworzenia, jak i przeciw katastrofizmowi. Długotrwałe opady i powodzie mają tylko znaczenie miejscowe. Skorupa ziemska podlega stopniowym zmianom, obszary lądowe stają się dnem oceanów, a dna oceanów tworzą nowe lądy. Poglądy Arystotelesa zbliżają się więc do zasady uniformitarianizmu głoszącej, że zjawiska geologiczne są wynikiem naturalnych sił działających przez bardzo długie okresy czasu oraz że siły te działają także i obecnie.

Czytaj Więcej

Charakterystyczny jest spadek pozytywnych ocen

Charakterystyczny jest spadek pozytywnych ocen w odniesieniu do żywności pozyskiwanej z zastosowaniem metod inżynierii genetycznej, czy też żywności genetycznie zmodyfikowanej. Aż o 13% spadła liczba osób, które skłonne byłyby nabyć żywność GM ze względu na jej lepsze wartości odżywcze (rys. 11), czy też w efekcie dłuższej trwałości (rys. 12). W obu przypadkach wzrosła (o ok. 8%) grupa osób, które takiej żywności nie kupiłyby. Lepszy wygląd żywności GM przekonałby do zakupu o 10% mniej ludzi w 2000 r., aniżeli w 1998 r., przy czym o 6% wzrosła liczba tych nieprzekonanych (rys. 13). Cena artykułów żywnościowych, która jest dla większości najważniejszym kryterium wyboru, tylko dla jednej trzeciej Polaków byłaby kryterium wystarczającym do zakupu żywności GM (w 1998 r. 45% Polaków wyrażało zainteresowanie zakupem), natomiast wzrosła liczba tych, którzy nie będą sugerować się niższą ceną odrzucając zakup żywności GM (o 5% – rys. 14).

Czytaj Więcej

Ów czwarty pierścień

larw Chironomus tentans. Komórki te są przejrzyste, gdy u larw Chironomus pallidwittatus sa one ziarniste. Pozostałe komórki ślinianki u obu gatunków Chironomus są przejrzyste. Odpowiednio do tej różnicy w budowie komórek gruczołowych znajdujemy u obu gatunków także różną strukturę w pewnym odcinku IV pary politenicznych chromosomów z komórek ślinianki. W odcinku tym trzy bufy są homologiczne u larw obu gatunków (ryc. 209). U larw C/z. pallidwittatus występuje tam jeszcze jeden, a więc czwarty pierścień Balbianiego, znajdujący się w pobliżu centro- meru tych ohromosomów.

Czytaj Więcej

Standardy międzynarodowe

Standardy międzynarodowe mają szczególną rolę do spełnienia, a mianowi-cie doprowadzenie do harmonizacji systemów prawa krajowego poszczególnych państw. Różnice w systemach prawnych prowadzą łatwo do omijania zakazów, jeśli są one ustanowione tylko w niektórych państwach. Tytułem przykładu wy-starczy wskazać na tzw. turystykę aborcyjną. Toteż dążenie do uniwersalizacji standardów związane jest z zamiarem zagwarantowania ich skuteczności.

Czytaj Więcej

Jakość życia

Przeciętna długość życia w Polsce (niezależnie od płci) wynosi 71 lat. W krajach Unii Europejskiej ok. 77 lat. Według fizjologów nasz organizm mógłby pracować 120 lat. Najczęstszym komentarzem do ewentualnej długowieczności, szczególnie ze strony ludzi starszych, jest pytanie o jakość życia w podeszłym wieku. Żartobliwie, choć z pewną goryczą, czasem stwierdza się, że „dobry Pan Bóg był już zmęczony gdy stworzył starość”. Niestety, mimo że weszliśmy w następne tysiąclecie, ciągle jeszcze nie znaleźliśmy antidotum na dolegliwości najczęściej występujące w „złotej jesieni”. Co prawda w 1998 r. eksperci OECD utworzyli specjalną grupę do spraw „inżynieria genetyczna a jakość życia”, jednakże zagadnienie to było równie trudne setki lat temu, jak i współcześnie. Dzięki temu o do-legliwościach, jak i o środkach zaradczych, można mówić zarówno w kategoriach tak modnej obecnie inżynierii genetycznej, jak również w odniesieniu do… medycyny ludowej. Zgodnie z tradycjami i kulturą Dalekiego Wschodu (Chiny i Japonia) zasadnicze znaczenie dla zachowania witalności w wieku podeszłym mają medytacje transcendentalne, techniki głębokiego oddechu, systematyczne głodówki, czy też ćwiczenia fizyczne połączone z filozofią. Bardzo modne stały też produkty naturalne, takie jak korzeń żeń-szenia czy zielona herbata. Współczesne badania statystyczne, wśród osób regularnie stosujących techniki i metody zachowania dobrej witalności lub konsumujących określone specyfiki, potwierdzają ich korzystne efekty. Również badania analityczne wspomnianych preparatów wykazują obecność metabolitów o dużym znaczeniu farmakologicznym.

Czytaj Więcej

Człowiek w całej swej działalności

Człowiek w całej swej działalności zmienia i modyfikuje otaczającą nas przyrodę. Jednakże po raz pierwszy możliwe jest na drodze prawnej pozyskiwanie monopolistycznych praw do procesów modyfikujących przyrodę, jak i do produktów należących do świata ożywionego (mikroorganizmy, jak i organizmy wyższe). Biotechnologia, w sposób bezpośredni, może wpływać na różnorodność biologiczną poprzez eksploatację (także w sposób niekontrolowany) naturalnych, rodzimych zasobów genowych (gatunków dzikich oraz pierwotnych, ras i odmian gatunków uprawnych). Ponadto istnieje możliwość wprowadzania do ekosystemów organizmów zmodyfikowanych genetycznie (GMO), wchodzących w relacje z innymi komponentami przyrody. Mogą to być relacje genetyczne

Czytaj Więcej