Category Wiedza

Gruczoły płciowe

Gruczoły płciowe. Jajnik. Hormony jajnikowe wytwarzane są w pęcherzyku Graafa i ciałku żółtym (corpus luteum), które powstaje z pęcherzyka Graafa po owulacjL W pęcherzyku powstają tzw. estrogeny, a więc hormony wywołujące ruję (estrus). Należą do nich estradiol i estron. Działanie estrogenów jest najwyraźniej widoczne w drogach rodnych, gdzie powodują one rozrost macicy i rogowacenie nabłonka pochwy (patrz str. 344). Estrogeny wpływają również na wykształcenie się drugo- i trzeciorzędowych cech płciowych żeńskich. Ogólnie biorąc, estrogeny pobudzają wzrost tkanek nie tylko w narządach rodnych, ale także w innych narządach. W związku z tym mogą mieć znaczenie jako endogenne czynniki, wspomagające działanie związków rakotwórczych.

Czytaj Więcej

Rodzaje różnicowania

Przekształcenia komórek zarodka w rozwoju dotyczą przede wszystkim ich budowy i mogą dać w końcowym efekcie zarówno bardzo skomplikowane, jak i stosunkowo proste struktury. Wspomniane komórki nerwowe i mięśniowe zwierząt wyższych przedstawiają bardzo istotne i głębokie zmiany struktury w stosunku do komórek macierzystych, tj. neuroblastów i mioblastów. Komórki tworzące kolonię pewnych gatunków wiciowców mogą natomiast być przykładem bardzo niewielkich zmian

Czytaj Więcej

Zdolność do regulacji

Proces, dzięki któremu blastomery jeżowców odizolowane we wczesnych stadiach rozwojowych mogą się rozwijać samodzielnie i dać początek całemu nowemu organizmowi, nazwał Driesch regulacją. Termin ten ma dzisiaj bardzo szerokie znaczenie. Ogólnie rzecz biorąc, pod pojęciem „regulacja” rozumiemy jednak zdolność organizmu do „naprawiania” zaburzeń, które nastąpiły w jego normalnym funkcjonowaniu lub rozwoju.

Czytaj Więcej

Zasada zachowania różnorodności

Zasada zachowania różnorodności biologicznej włączona została do pream-buły ustawy 0 ochronie i kształtowaniu środowiska z 31 stycznia 1980 r. , w jednej z licznych nowelizacji przyjętych po 1989 r. Figuruje ona oczywiście również w nowej ustawie, o której mowa w rozdziale 14.

„Różnorodność biologiczna” ujmowana jest jako jeden z elementów zasady zrównoważonego rozwoju, ale znaczenie tego zwrotu nie zostało normatywnie zdefiniowane. W przepisach merytorycznych pojawia się określenie „równowaga przyrodnicza”, które – jak się wydaje – używane jest zamiennie z „różnorod-nością biologiczną”. Tego typu mozaika terminologiczna nie służy jednak przejrzystości aktu prawnego. Argumentuje się niekiedy, że ochrona różnorodności biologicznej jest jedną z podstawowych przesłanek i warunków zrównoważonego rozwoju, a zatem konstrukcja przyjęta w preambule ustawy jest poprawna. Jest to jednak przede wszystkim pogląd przyrodników, zapewne uzasadniony merytorycznie. Autorzy zdają sobie oczywiście sprawę, że określenia „przyroda” i „środowisko” mają różne zakresy znaczeniowe i terminów tych nie można uży-wać zamiennie. Zasada różnorodności biologicznej wiąże się przede wszystkim z ochroną przyrody, ale z chwilą gdy pojawiła się w preambule ustawy do-tyczącej ochrony środowiska, powinna być sprecyzowana w jej postanowieniach merytorycznych.

Czytaj Więcej

Przekazywanie genetycznej informacji do ooplazmy

Swoiste barwienie cytochemiczne wskazuje, że nić DNA w obrębie bocznych pętli chromosomów szczoteczkowych pokryta jest otoczką zawierającą obok białek dużo RNA. Te dwie substancje są intensywnie syntetyzowane na powierzchni pętli, o czym świadczą badania wykonane przy użyciu znakowanych aminokwasów (prekursor dla białka) i znakowanej urydyny (prekursor dla RNA). Wytwarzany na chromosomie RNA gromadzi się w soku jądrowym. Bardzo dużo RNA występuje też w licznych jąderlcach oocytu. Callan opisał cykl bardzo ciekawych przekształceń jąderek pęcherzyka zarodkowego u aksolotla. Pęcherzyk zarodkowy (jądro oocytu) u tego gatunku sięga 0,8 mm średnicy, a najdłuższy chromosom szczoteczkowy 1,5 mm długości. Liczba jąderek sięga tu 700. Pojedyncze jąderko wędruje wewnątrz pęcherzyka zarodkowego ku jego błonie, zmieniając przy tym swoją strukturę. Błona jądrowa u niektórych gatunków płazów tworzy na swojej powierzchni silne wybrzuszenia wpuklające się do cytoplazmy (ryc. 215). Przez tak zwiększoną powierzchnię RNA przechodzi z jądra do cytoplazmy. Przy końcu profazy błona jądrowa pęka i wówczas reszta RNA wydostaje się z jądra.

Czytaj Więcej

Regeneracja narządowa

Dalszymi przykładami regeneracji tkankowej, następującej po urazach mechanicz-nych, może być zrastanie się złamanych kości lub regeneracja przeciętych nerwów.

Najbardziej jednak zadziwiające przykłady regeneracji odnoszą się do całkowitego odtworzenia zniszczonych lub odciętych części złożonych narządów, do których zaliczyć możemy regenerację amputowanego ogona lub kończyny u płazów ogonia-stych lub odtwarzanie się całkowitej struktury organizmu z małych cząstek jego tkanek, co widzimy np. u niektórych zwierząt bezkręgowych.

Czytaj Więcej

Rozwój kultury zachodniej

Rozwój bowiem kultury zachodniej odbywał się przez długie wieki w pełnej izolacji od kultury chińskiej i wziął początek z innych pradawnych ośrodków kultury.

W dolinach wielkich rzek powstały dwa inne ośrodki cywilizacji. Jeden rozwijał się w dolinie Nilu – był to Egipt, drugi zaś na wielkim obszarze, przez który przepływały wody Eufratu i Tygrysu. Warunki rozwojowe obu tych ośrodków, wyznaczone przez samą przyrodę, były zupełnie odmienne. Egipt miał klimat łagodny i stały, naturalne granice chroniące go przed nieprzyjaciółmi, co zapewniało jego mieszkańcom przez bardzo długie lata spokojny i stały rozwój. „Przeciwnie, ludy Mezopotamii żyły w ustawicznej trwodze przed powodziami i katastrofami, przed ciągłymi najazdami ze wszystkich stron. Musiał to być kraj, któremu obcy był spokój. Ostatecznie kultura jego została zniszczona w jakiejś wielkiej katastrofie i znikła przykryta piachem, podczas gdy w Egipcie dawna cywilizacja Faraonów rozwijała się nieprzerwanie aż do współczesnych czasów“ (Cannon).

Czytaj Więcej

Zdaniem Curtisa

Przyjmuje się obecnie, że w organizmie zarodka ważną rolę w agregacji wędrujących komórek odgrywa zjawisko tzw. zahamowania przez kontakt (contact inhibition). Zjawisko to było szczegółowo badane w pracowni Abercrombiego. W wyniku tego szczególnego oddziaływania na siebie komórek ich ruchy ustają, co z kolei umożliwia zadziałanie innych czynników współdziałających w agregacji, a także odpowiedzialnych za swoiste powinowactwo. Zahamowanie przez kontakt występuje, gdy wędrująca komórka zetknie się swoją powierzchnią z powierzchnią innej komórki lub nawet z powierzchnią tworów niekomórkowych (np. skupienia włókien kolagenowych) o odpowiednich własnościach. Jeżeli więc wędrująca komórka zostanie otoczona innymi komórkami

Czytaj Więcej

Rodzaje regeneracji

Podobnie jak wiele innych zjawisk biologicznych, także zjawiska regeneracji możemy rozpatrywać na różnych stopniach organizacji żywego ustroju. Regeneracja zachodzi więc na poziomie molekularnym, na poziomie komórkowym, tkankowym, może wreszcie występować na poziomie narządów czy też ich zespołów. Ponieważ metabolizm jest nieodłączny od procesów życiowych i stanowi ich istotną część, w każdej komórce zachodzą ustawicznie procesy rozpadu i syntezy, czyli niszczenie i zastępcza regeneracja ogółu cząsteczek chemicznych.

Czytaj Więcej