W badaniach potencjału morfogenetycznego

W badaniach potencjału morfogenetycznego uzyskano najbardziej interesujące dane używając do doświadczeń zarodków płazów. Bogate w żółtko komórki tych zwierząt pozwalają bowiem na stosunkowo długie hodowanie ich poza ustrojem, bez konieczności doprowadzania do nich substancji pokarmowych z zewnątrz. Wiele wyników otrzymanych na tym materiale udało się później potwierdzić także w stosunku do innych grup zwierząt kręgowych.

Pionierskie prace na tym polu zawdzięczamy przede wszystkim Spemannowi, a później Holtfretorowi. Autorom tym udało się wykazać, że komórki pochodzące z rozmaitych terytoriów komórkowych mają różny potencjał morfogenetyczny. Wskazują na to następujące doświadczenia: Jeżeli z bardzo młodej gastruli wytniemy, a następnie hodować będziemy fragmenty pola wegetatywnego (czyli presumptywnej entodermy zarodka), to z komórek takich powstają charakterystyczne twory pęcherzy- kowate, których nabłonek różni się w zależności od miejsca pochodzenia eksplantatu. Niektóre eksplantaty rozwijają się więc w nabłonek, który ma charakter nabłonka spotykanego w żołądku, w innych przypomina on nabłonek jelita cienkiego, a w jeszcze innych – jelita grubego itp. Kierunek rozwojowy komórek presumptywnej entodermy nie ulega zmianie nawet w przypadku przeszczepienia ich w inne miejsce zarodka. Niezależnie od tego, gdzie się takie transplantaty umieszcza, nigdy nie przekształcają się one w struktury inne niż twory entodennalne. Świadczy to więc, że komórki pola wegetatywnego odznaczają się dużą zdolnością do samodzielnego różnicowania. Ich tendencje rozwojowe są już bowiem z chwilą wykształcenia się dojrzalej blastuli ustalone i nie zmieniają się nawet pod wpływem odmiennego otoczenia.

Eksplantaty pochodzące ze strefy marginalnej zachowują się podobnie jak eksplantaty komórek pola wegetatywnego. Różnicują się one zgodnie ze swoim pre- sumptywnym przeznaczeniem w strunę grzbietową, mięśnie, elementy nerkowe itp. Chociaż w eksplantatach pochodzących z części grzbietowej strefy marginalnej przeważają elementy struny grzbietowej, a w eksplantatach z części położonych bardziej bocznie – mięśnie, to typ różnicowania nie jest jednak wyznaczony tutaj tak sztywno, jak w polu wegetatywnym. W każdym rozwijającym się eksplantacie pochodzącym z rejonu przyszłej struny gr ‚bietowej występują obok elementów charakterystycznych dla niej także elementy mięśniowe. Także odwrotnie, w eksplantatach z presumptywnej mezodermy bocznej elementom mięśniowym towarzyszą z reguły w pewnej ilości struktury struny grzbietowej. Co więcej, w przypadkach, kiedy eksplantaty ze strefy marginalnej są stosunkowo duże, poza opisanymi komór-kami pojawiają się często nawet tkanki ektodermalne.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>