Strefy marginalne

jonów komórkowych. Zagadnienie to zostało wyjaśnione w wyniku obserwacji izolowanych lub transplantowanych fragmentów zarodka. Jeśli np. przetnie się dwie blastułe płazów wzdłuż ich równika, a następnie połączy obydwie półkule animalne, powstanie zarodek zbudowany wyłącznie z komórek będących presumptywną ektodermą. Jak się okazuje, nabłonek takiego zarodka ulega również ekspansji i tworzy liczne fałdy (ryc. 183). Komórki pola animalnego, pomimo odizolowania ich od reszty zarodka, zachowują się więc tak samo, jak w miejscu, z którego pochodzą. O ile jednak podczas normalnego rozwoju zajmują one stopniowo rejon

strefy marginalnej i pola wegetatywnego, których komórki przesunięte zostają z kolei w głąb gastruli, to po sztucznym połączeniu dwóch półkul animalnych sytuacja taka jest niemożliwa. Przesuwanie się komórek w głąb zarodka nie zachodzi i dlatego cały materiał pozostaje na powierzchni. Nie mogąc zaś rozprzestrzenić się po przeciwległej półkuli, wypukła się on na zewnątrz i tworzy wspomniane uprzednio fałdy.

Podobnie przedstawia się sprawa z ruchami, które doprowadzają do powstania pragęby i wpuklenia się strefy marginalnej. Jeżeli fragment strefy marginalnej odizolujemy i przeszczepimy w dowolne miejsce innego zarodka, to fragment ten niezmiennie powoduje powstanie dodatkowej pragęby i w konsekwencji zostaje wpu- klony. Jak wykazał Holtfreter, przyczyny tego szukać należy w zmianach kształtu komórek strefy marginalnej, którym one w tym okresie podlegają. Komórki te mają początkowo postać nabłonka cylindrycznego. Z chwilą rozpoczęcia się gastrulacji część zewnętrzna komórek, skierowana do powierzchni, ulega skurczeniu, natomiast ich koniec przeciwległy, zwrócony do wnętrza zarodka, gwałtownie się wydłuża i rozszerza. Z postaci cylindrycznej komórki przekształcają się więc w postać piramidalną, w wyniku czego powierzchnia nabłonka, w którym nastąpiły opisane zmiany, ulega wpukleniu (ryc. 184).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>