Rola procesów indukcji w organogenezie

Procesy indukcyjne odgrywają decydującą rolę nie tylko w organizacji układu nerwowego, ale także podczas wytwarzania się innych narządów. Na zjawisko to zwrócono uwagę, wycinając niektóre tkanki lub zawiązki narządów i przeszczepiając je w inne miejsce. Zauważono wtedy, że pewne struktury, które wytwarzają się normalnie w pobliżu miejsca pochodzenia badanej tkanki, po jej wycięciu nie różnicują się również w normalnym położeniu pojawiają się one natomiast często tam, dokąd wyciętą tkankę przemieszczono. W ten sposób wykazano, że wiele struktur różnicujących się w wyniku indukcji płynącej z dachu prajelita staje się z kolei źródłem nowego bodźca indukcyjnego. W związku z tym nazwał Spemann wargę grzbietową pragęby organizatorem pierwszego rzędu, zaś narządy powstające w wyniku jej indukcji, a indukujące z kolei inne nowe struktury – kolejno organizatorami drugiego rzędu, trzeciego rzędu itd.

Nie wszystkie związki indukcyjne są w chwili obecnej całkowicie jasne i dlatego w ich opisie ograniczymy się tylko do niektórych procesów, które zostały lepiej poznane. Typowym przykładem indukcji łańcuchowej jest różnicowanie się oka u zwierząt kręgowych (ryc. 191). Składa się ono z kilku części o rozmaitym pochodzeniu. W rezultacie indukcji ze strony dachu prajelita wytwarza się m.in. przodomózgowie, którego jedną z części są tzw. pierwotne pęcherzyki wzrokowe. W miejscu, w którym pęcherzyki te stykają się z ektodermą, ta ostatnia najpierw grubieje, a następnie oddziela się w postaci kulistego tworu będącego zawiązkiem soczewki. Równocześnie następuje dalsze różnicowanie się pęcherzyka wzrokowego. Powstaje z niego tzw. kubek wzrokowy, którego ściana wewnętrzna daje początek siatkówce, ściana zewnętrzna – nabłonkowi pigmentowemu, a same krawędzie – tęczówce. Na samym końcu różnicuje się ze skóry przylegającej do soczewki rogówka.

Jak wykazano, wytworzenie się pęcherzyka wzrokowego jest rezultatem samoróż- nicowania się przodomózgowia. Soczewka indukowana zostaje przez kubek wzrokowy, a powstawanie rogówki uzależnione jest od bodźców indukcyjnych, płynących zarówno z soczewki, jak i z kubka wzrokowego. Prawidłowy rozwój oka jest więc wynikiem współdziałania rozmaitych procesów indukcyjnych, przy czym każda powstająca część wpływa na rozwój i różnicowanie pozostałych części.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>