Promieniowanie jonizujące

Promieniowanie jonizujące w postaci fal elektromagnetycznych, a więc promienie Roentgena (X) i gamma, czy też promieniowanie o charakterze korpuskularnym (alfa, beta, neutrony) ma silnie teratogenne działanie na organizm zarodka. Tkanki zarodkowe, jako intensywnie dzielące się i różnicujące, są szczególnie wrażliwe na wpływ promieniowania jonizującego. 10 R promieni Roentgena, a więc dawka stosunkowo mała i nie powodująca widocznych zmian w organizmie dojrzałego człowieka, może być przyczyną wady rozwojowej, jeżeli zastosowana zostaje we wczesnych okresach rozwoju embrionalnego. Najbardziej wrażliwy jest okres gastrulacji i tworzenia się narządów i dlatego okres największej wrażliwości poszczególnych narządów na teratogenne działanie promieniowania jonizującego przypada na moment tworzenia się zawiązka odpowiedniego narządu. Ten okres największej wrażliwości nazywany jest okresem krytycznym. Jest on stosunkowo krótki i różny dla różnych narządów, gdyż, jak wiadomo, powstają one nie zawsze równocześnie, a także czas ich różnicowania może być niejednakowo długi.

Wśród promieniowania jonizującego największe znaczenie jako czynnik teratogenny posiada promieniowanie elektromagnetyczne o krótkiej fali jako bardzo przenikliwe. Promieniowanie o charakterze korpuskularnym, szczególnie promienie x i (3, przenika tylko nieznacznie w głąb tkanek i, stosowane z zewnątrz, nie uszkadza tkanek zarodka ukrytego wewnątrz organizmu matki. Nieprzenikliwe promieniowanie korpuskularne natomiast może mieć znaczenie jako czynnik teratogenny w tych wypadkach, gdy źródłem jego są izotopy promieniotwórcze, które dostały się do organizmu zarodka poprzez organizm matki, najczęściej z pokarmem. Promieniowanie jonizujące ma również olbrzymie znaczenie jako pośredni czynnik teratogenny powodując znaczny wzrost częstości mutacji. Działanie jego w tym wypadku ujawnia się jednak dopiero w następnych pokoleniach i to już w postaci zmian genetycznych.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>