Podobne spostrzeżenia

Doświadczenia przedstawione powyżej, a także analiza rozwoju wielu innych grup zwierząt, udowodniły, że ścisłe odgraniczenie od siebie jaj mozaikowych i regulacyjnych jest bardzo trudne. Jaja, które na pierwszy rzut oka można zakwalifikować jako jaja regulacyjne, wykazują bowiem we wczesnych okresach rozwojowych często pewien stopień determinacji – i odwrotnie – jaja mozaikowe, w większym lub mniejszym stopniu zdolne są z reguły także do reakcji regulacyjnych.

Bardzo ważnym czynnikiem, który może zaważyć na wyniku doświadczenia, jest dlatego stadium, w którym analizuje się właściwości rozwojowe jaja, oraz płaszczyzna, w której się jajo rozdziela. Na fakt ten wskazują również następujące doświadczenia. Wiele nie zapłodnionych komórek jajowych można przeciąć na połowy, a następnie każdą z nich osobno zaplemnić. Jeżeli zabieg taki wykonamy na komórkach jajowych jeżowców i rozdzielimy jajo południkowo, wówczas z obydwu połówek rozwiną się prawidłowo zbudowane larwy. Jeżeli natomiast przetniemy jajo w równiku, z półkuli wegetatywnej rozwinie się nietypowa larwa o nadmiernie rozwiniętej części entodermalnej, a z półkuli animalnej pęcherzykowaty twór, który nie jest zdolny do dalszej gastrulacji (ryc. 180). W tym przypadku wynik doświadczenia jest, jak widzimy, zupełnie podobny do wyników, jakie otrzymuje się rozdzielając zarodek w stadium 8 blastomerów południkowo albo równoleżnikowo. Świadczy on jednak, że biegunowe zróżnicowanie cytoplazmy jest już w tym okresie wyraźnie zaznaczone.

Podobne spostrzeżenia nasuwają się także podczas badania rozwoju jaj ssaków i człowieka. Już od dawna wiadomo, że u zwierząt ssących rodzą się często bliźnięta jednojajowe. Bliźnięta takie powstają dzięki rozdzieleniu się pierwotnie jednolitego zarodka na dwie, trzy lub więcej części, z których każda rozwija się następnie w odrębny organizm (por. str. 374). U niektórych zwierząt, jak np. u pancerników Dcisy pus septemcinctus i Dasypus nouemcinctus wytwarzanie się kilku zarodków z jed-nego zapłodnionego jaja jest nawet regułą i nosi nazwę poliembrionii.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>