Końcowe uwagi o zróżnicowaniu

Dające się dostrzec zróżnicowanie zapłodnionego jaja jest słabo zaznaczone i wyraża się jego biegunowością oraz dwuboczną symetrią spowodowaną określoną architekto- niką warstwy korowej cytoplazmy. Pod względem genetycznym jajo reprezentuje pełnię cech przyszłego organizmu zakodowanych w chromosomowym DNA. Rozwój polega na stałym zwiększaniu niewielkiej początkowo złożoności zygoty, przekształcając ją w skomplikowaną strukturę zarodka. Proces ten rozpoczyna się od segregacji preformowanych w oogenezie substancji cytoplazmatycznych i swoiście uorga- nizowanych rejonów kory do pewnych tylko komórek bruzdkującego jaja. Pierwotne zróżnicowanie ooplazmy prowadzi w ten sposób do zróżnicowania aktywności genów zawartych w jądrach, które znajdą się w tych komórkach.

Włączenie do cytodyferencjacji określonych genów inicjuje długi szereg oddziaływań między komórkami wytwarzającymi i przekazującymi sobie różne, czynne w embriogenezie substancje. Liczne indukcje zwiększają różnorodność komórek i zarazem warunkują morfogenezę narządów. Wydłużający się w miarę postępu rozwoju czas oddziaływania mechanizmów różnicowania pozostaje w wyraźnym związku z procesem utrwalania się zmian ograniczających rozwojowe potencje jąder komórkowych. Odbywa się to prawdopodobnie poprzez histonową represję bardzo wielu genów.

Według Ravena rozwój można określić jako przekształcenie złożoności wewnętrznej na poziomie molekularnym cechującej zapłodnione jajo w złożoność widoczną na zewnątrz, na poziomie komórkowym, właściwą zarodkowi. Można też powiedzieć inaczej: że plan budowy przyszłego zarodka jest potencjalnie zawarty w molekularnej złożoności zapłodnionego jaja, a rozwój jest realizacją tego planu, do którego dołączono także instrukcję wykonawczą. Wysoce uporządkowany charakter pra-widłowego rozwoju jest więc wynikiem zdeterminowania struktury jaja, która jest ustalona, używając słów Ravena: „raz na zawsze” dla każdego gatunku. „Sekret rozwoju leży w strukturze zapłodnionego jaja, reszta jest koniecznością”.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>