Dynamika przemian

– 1 wykorzystywania patentów jest bardzo złożony w odniesieniu do nowoczesnej biotechnologii. Niezmiernie trudno jest ocenić jak powszechne są praktyki blokowania postępu poprzez patentowanie czy też wykupywanie patentu. Przykładem bardzo drastycznym jest fakt zidentyfikowania wielu genów odpowiedzialnych za choroby uwarunkowane genetycznie i udostępnienie ich sekwencji dla prac nad testami klinicznymi, jednakże na zasadach wyłączności, dla jednej, konkretnej firmy, która ma prawa monopolistyczne. Zrozumiałe, że takie działanie blokuje możliwość stosowania wiedzy wypływającej ze znajomości genu dla prac w placówkach nie mających praw wynikających z patentu. W erze genomiki, w dobie bardzo szybkiego postępu nauki i techniki aspekty etyczne i ekonomiczne są ściśle powiązane i praktycznie nie można ich rozpatrywać rozdzielnie. Wiedza o strukturze i właściwościach białek i kwasów nukleinowych ma charakter globalny. Powstaje tu pytanie, na które praktycznie nie ma odpowiedzi, czy poprzez harmonizację przepisów dotyczących własności intelektualnej i legislację można poprawić jakość naszego życia, np. poprzez większą dostępność produktów prac naukowych. Przy dużej niejednoznaczności danych naukowych obserwujemy także konkurencyjne zastrzeżenia patentowe, co może także w zasadniczym stopniu spowodować utrudnienia w udzielaniu licencji na prace wdrożeniowe.

Dynamika przemian, nowości i częstotliwość sensacyjnych odkryć w nowo-czesnej biotechnologii stawia przed nami stale nowe rozwiązania. Pokrótce wzmiankowane nowe odkrycia w zakresie badań genomu człowieka (por. rozdz. 10.7) mają ścisły związek z możliwościami patentowania genów. Wspomnieliśmy już, że według najnowszych danych prezentowanych przez Ventera z firmy Celera organizm człowieka stanowi ok. 250 000 białek i ok. 30 000 genów, a zatem jeden gen w wyniku różnych mechanizmów aktywacji i ekspresji stanowi o biosyntezie ok. 10 białek. Teza, która przez wiele lat była dogmatem, zgodnie z którą jeden gen koduje jedno białko, jest z pewnością błędna. Białka mogą być zarówno związane z procesem nowotworzenia, a zatem są bardzo groźne, a jednocześnie bardzo cenne (jako białka lecznicze, hormony i in.), mogą być też zupełnie neutralne. Obecnie trudno przyjąć, że jest jeden, jedyny konkretny gen odpowiedzialny za daną jednostkę chorobową, czy też za biosyntezę jednego białka. W takiej sytuacji patentowanie genów staje się znacznie trudniejsze ze względu na nieoznaczoność funkcji. Znacznie większego znaczenia nabierają również prace nad białkami i analizy warunków ekspresji genów prowadzące do biosyntezy tych białek. W dodatku trudno wykluczyć sytuację, że za rok kolejne wielkie odkrycia znowu zmienią nasze poglądy!

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>