Centrum organizacyjne

Odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób dochodzi do zmian kierunku rozwojowego obydwu rejonów ektodermalnych, dostarczyły klasyczne doświadczenia Spemanna, ogłoszone w roku 1918. Badając stopień zdeterminowania poszczególnych stref komórek młodej gastruli, Spemann wyciął m.in. grupę komórek sąsiadujących z wargą grzbietową pragęby i przeszczepił ją w bok innego zarodka (ryc. 186 a, b). Okazało się wtedy, że komórki te nie różnicowały się na powierzchni ciała biorcy, ale zaczęły po pewnym czasie wpuklać się w głąb zarodka, zachowując się tak, jak w miejscu, z którego pochodziły. Obok tworzącej się normalnie płytki nerwowej gospodarza powstawała wtedy w miejscu, pod którym znalazł się wszczepiony materiał, dodatkowa płytka nerwowa, a następnie zupełnie prawidłowo zbudowany zawiązek drugiego zarodka – z rynienką nerwową, struną grzbietową, somitami, jelitem itd. (ryc. 186 el5 e2, f, g). Dla odróżnienia nazwał Spemann zarodek powstający prawidłowo – zarodkiem pierwotnym, a zarodek dodatkowy – zarodkiem wtórnym.

W sytuacji tej nasuwa się pytanie, czy zarodek wtórny powstaje całkowicie z komórek przeszczepionych, czy też w budowie jego uczestniczą także tkanki gospodarza. Problem ten rozstrzygnięty został przez Mangold, która powtarzając eksperyment Spemanna przeprowadziła jednak transplantację heteroplastycznie. Jako dawca wargi grzbietowej pragęby posłużyła jej traszka grzebieniasta (Triturus crista- tus), natomiast jako gospodarz – traszka zwyczajna (Triturus taeniatus). Komórki traszki grzebieniastej różnią się bowiem od komórek traszki zwyczajnej słabszą pigmentacją i dlatego łatwo było można stwierdzić, które części zarodka wtórnego powstawały z transplantatu, a które z tkanek biorcy. Okazało się, że implantat daje z reguły początek tylko strunie grzbietowej i częściom somitów, natomiast cewka nerwowa, jelito i mezoderma boczna zarodka wtórnego powstają z komórek gospodarza. Tylko w niektórych przypadkach zdarzało się, że niecały materiał transplanto- wany wpuklał się w głąb i że część komórek pozostała na powierzchni. Komórki te były wtedy wbudowane w cewkę nerwową tak, że składała się ona częściowo z tkanek gospodarza, a częściowo z przeszczepu. Podobnie złożone stosunki mogą występować także w narządach mezodermalnych, które zbudowane są czasem nie tylko z elementów wszczepionych, ale także z komórek biorcy (ryc. 186 g).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>