Biegunowe zróżnicowanie cytoplazmy

Mając w pamięci powyższe dane zrozumiałe staje się także, dlaczego możliwości regulacyjne u jeżowców ulegają nagłemu ograniczeniu w chwili, kiedy zarodek podzielił się na 8 blastomerów. Dopóki podziały miały przebieg południkowy, oddzielające się blastomery otrzymywały zarówno część cytoplazmy animalnej, jak i część cytoplazmy wegetatywnej i dlatego z każdego blastomeru rozwinąć się mogła prawidłowo zbudowana larwa. Z chwilą pojawienia się bruzdy w równiku jaja (trzecia seria podziałów) obydwa rodzaje cytoplazmy zostają od siebie oddzielone. Część blastomerów otrzymuje jedynie cytoplazmę zawartą pierwotnie w półkuli animalnej jaja, natomiast pozostałe wyłącznie cytoplazmę z bieguna wegetatywnego. W wyniku tego blastomery pozbawione są albo cytoplazmy animalnej, albo wegetatywnej i dlatego nie są one już w stanie wytworzyć normalnych larw.

Biegunowe zróżnicowanie cytoplazmy widzimy także m.in. u płazów. Ze względu na obecność w tej grupie dodatkowo jeszcze jednego rejonu cytoplazmatycznego, obraz, jaki obserwujemy tutaj, jest nieco bardziej skomplikowany. Omawiając normo- genezę płazów wspomnieliśmy o rejonie tzw. szarego półksiężyca, który wyodrębnia się w wyniku ruchów plazmatycznych wywołanych wniknięciem plemnika do komórki jajowej (por. str. 337). Rejon ten odgrywa w rozwoju płazów bardzo ważną rolę. Jak się bowiem okazało, usunięcie szarego półksiężyca pociąga za sobą powstanie zarodków pozbawionych narządów pierwotnych i nie mogących gastru- lować. Losy rozwojowe tego terytorium zostają zatem zdeterminowane bardzo wcześnie, jeszcze przed pojawieniem się pierwszej bruzdy podziałowej. W świetle

tych spostrzeżeń staje się jasne, dlaczego u płazów zdolności regulacyjne blasto- merów grzbietowych obejmujących szary półksiężyc są większe aniżeli blastomerów brzusznych (por. str. 377).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>